Είστε εδώ

Το τουρκικό κερασάκι στην σύγκρουση Αρμενίας - Αζερμπαϊτζάν

Κατερίνα Τζαβάρα

Ο νέος κύκλος εχθροπραξιών που από τις  27 Σεπτεμβρίου φέρνει για άλλη μια φορά απέναντι Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν στο διαφιλονικούμενο θύλακο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ ανοίγει τη μεγάλη εικόνα στην περιοχή, στη χειρότερη κλιμάκωση από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Οι τραγικές απώλειες μεταξύ στρατιωτών αλλά και πολιτών και από τις δύο πλευρές μετρώνται ήδη σε εκατοντάδες. Κι ενώ ξυπνούν μνήμες από τον πόλεμο των τεσσάρων ημερών του Απρίλη του 2016 κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις διαστάσεις της νέας έξαρσης.

Εμπειρογνώμονες και παρατηρητές βλέπουν ως στόχο του Αζερμπαϊτζάν την ανάκτηση δύο εκ των επτά περιοχών που βρίσκονται εκτός του αυτόνομου επί σοβιετικής περιόδου θύλακου. Αυτές κατελήφθησαν από τους Αρμένιους το 1993, δημιουργώντας ουσιαστικά μια προστατευτική ζώνη γύρω από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ που λειτουργεί ταυτόχρονα ως χερσαία γέφυρα προς την Αρμενία. Οι Αζέροι πιστεύουν τώρα πως η ισορροπία δύναμης έχει μετατοπιστεί υπέρ τους ενώ η Μπακού βλέπει την ευκαιρία να ανακτήσει εδάφη που χάθηκαν πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες, έχοντας ήδη σημειώσει μετριοπαθή κέρδη το 2016. Η ετοιμότητα της Τουρκίας να παράσχει ισχυρή στρατιωτική στήριξη στο Αζερμπαϊτζάν εκτιμάται ως καθοριστική. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Άγκυρα έστειλε μαχητές από τις βορειοανατολικές συριακές πόλεις Αφρίν και Ιντλίμπ στις πρώτες γραμμές του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, μια κίνηση που θυμίζει την τουρκική ανάπτυξη Σύρων στρατιωτών στο  πλαίσιο της συνεχιζόμενης παρέμβασής της Τουρκίας στη Λιβύη.

Κι ενώ βέβαια η Τουρκία αρνείται ότι διαδραματίζει στο ελάχιστο στρατιωτικό ρόλο, έχει εντείνει τη ρητορική της κατά των Αρμενίων με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να κατηγορεί την Αρμενία ως «τη μεγαλύτερη απειλή για την ειρήνη στην περιοχή». Ταυτόχρονα αγνοεί τις εκκλήσεις για κατάπαυση του πυρός από τις ΗΠΑ, την ΕΕ, την Κίνα και, ιδιαίτερα, τη Ρωσία.

Εκείνο που μένει να δούμε είναι το αν και σε τι βαθμό θα διακινδυνεύσει ο Τούρκος πρόεδρος μια σύγκρουση με τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντιμίρ Πούτιν για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, κάτι που αποφεύχθηκε τον Απρίλιο του 2016 στο αποκορύφωμα της ρωσοτουρκικής αντιπαράθεσης στη Συρία.

Το βέβαιο είναι ότι τα συμφέροντα Άγκυρας και Μόσχας είναι διαφορετικά όσον αφορά στις Αζερο-αρμενικές σχέσεις. Η Τουρκία βλέπει μια εθνοτική συγγένεια με το Αζερμπαϊτζάν που θεωρεί ταυτόχρονα σύμμαχό της στον τομέα της ασφάλειας και της ενέργειας. Αντίθετα η Ρωσία υιοθετεί μια ισορροπημένη στάση με δεσμούς τόσο με την Αρμενία, όσο και με το Αζερμπαϊτζάν. Επιπλέον, η Μόσχα επωφελείται από το status quo, στο βαθμό που μια παγωμένη σύγκρουση της παρέχει τη δυνατότητα για μια ευρεία πολιτική μόχλευση στην περιοχή. Από την άλλη, η Μπακού όπως και η Άγκυρα θέλει να δημιουργήσει νέα δεδομένα κάνοντας χρήση της στρατιωτικής της ισχύος.

Μάλιστα, Τούρκοι αξιωματούχοι επαναλαμβάνουν παλιότερη θέση ότι η απόσυρση της Αρμενίας από τις παρακείμενες περιοχές εκτός του Ναγκόρνο - Καραμπάχ αποτελεί προϋπόθεση για μια ειρηνευτική διαδικασία. Αλλά το πλαίσιο έχει αλλάξει. Παλιότερα, η Τουρκία επαναλάμβανε ότι η διπλωματία ήταν ο δρόμος προς τα εμπρός. Τώρα, εν μέσω κλιμάκωσης της βίας, η απαίτηση για απόσυρση από τις κατεχόμενες περιοχές γύρω από το Ναγκόρνο – Καραμπάχ στην πραγματικότητα κρύβει τις προθέσεις των Αζέρων να καταλάβουν τις διαφιλονικούμενες περιοχές και να βάλουν στην άκρη τους Αρμένιους.

Όπως και στη Συρία και τη Λιβύη, ο Ερντογάν ίσως και να ελπίζει σε μια συμφωνία με τον Πούτιν. Δεν είναι άλλωστε λίγοι εκείνοι που εκτιμούν πως το αν αυτό το στοίχημα αποδώσει για την Τουρκία εξαρτάται από τις επιδόσεις του Αζερμπαϊτζάν στο πεδίο της μάχης. Η επιτυχία (ή η αποτυχία) της Μπακού θα καθορίσει ίσως και την έκταση των κερδών της Τουρκίας. Από την άλλη πλευρά, ένα αδιέξοδο και η διατήρηση του σημερινού status quo θα ενισχύσει τη Ρωσία, που στη συγκεκριμένη συγκυρία δεν τηρεί διαφορετική γραμμή από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Κι ενώ ο Ερντογάν μπορεί να εξασφαλίσει μια πολιτική νίκη αν οι Αζέροι πετύχουν το στόχο τους και «κερδίσουν» κυριολεκτικά έδαφος, η Μόσχα έχει ακόμα χαρτιά να παίξει κι ίσως δεν είναι υπερβολική η εκτίμηση πως «η μπάλα είναι στο γήπεδο του Πούτιν».

 

 

 

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ταμείο Ανάκαμψης κι ευρωπαϊκός λαϊκισμός

Αυτές τις μέρες η Ευρώπη ανασαίνει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Η δε ευρωπαϊκή κοινή γνώμη περί άλλων τυρβάζει: Το δεύτερο κύμα του κορονοϊού, οι δημοτικές στη Γαλλία, οι προεδρικές στην Πολωνία, η προσέγγιση...