Είστε εδώ

«Os Forradalom»: Όταν η Ουγγαρία «σήκωσε κεφάλι» στη Σοβιετική Ένωση

Η 19η Ιουνίου είναι η Ημέρα Ανεξαρτησίας για την Ουγγαρία. Αυτή την ημέρα, το 1991 αποχώρησε από τα εδάφη της ο τελευταίος Σοβιετικός στρατιώτης. Όλα ξεκίνησαν, βέβαια, με τον μεγάλο ξεσηκωμό των Ούγγρων εναντίον της καταπίεσης που ασκούσε η Σοβιετική Ένωση και της οικονομικής δυσπραγίας στη χώρα, ο οποίος οδήγησε στην Επανάσταση του 1956. 

Στα μέσα της δεκαετίας του '50 την Ουγγαρία κυβερνούσε το Εργατικό (Κομμουνιστικό) Κόμμα με τις πλάτες του Κόκκινου Στρατού, που στάθμευε στη χώρα από το Σεπτέμβριο του 1944. Δεν ήταν τόσο καταπιεστικό, όπως άλλα αδελφά κόμματα, αλλά   κακές επιδόσεις στον οικονομικό τομέα και -φυσικά- στα ανθρώπινα δικαιωματα και τις πολιτικές ελευθερίες του ουγγρικού λαού. Το κομμουνιστικό στρατόπεδο ζούσε, άλλωστε, την εποχή της αποσταλινοποίησης, μόλις τρία χρόνια μετά το θάνατο του "πατερούλη".

Τον Ιούλιο του 1953, ο Ίμρε Νάγκι αναλαμβάνει την προεδρία της Ουγγαρίας και κηρύσσει τη "Νέα Πορεία", ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων ιδιωτικοποίησης της οικονομίας, καθώς και διάλυσης των κρατικών και συλλογικών αγροτικών συνεταιρισμών που κατείχαν το 37% της γης, στις 20 Αυγούστου 1953.

Η Επανάσταση ξεκίνησε από τους φοιτητές

Οι περιορισμένες ελευθερίες που είχε παραχωρήσει, στον απόηχο και του 20ού Συνεδρίου του ΚΚΣΕ {1956), επέτρεψε σε ομάδες διανοουμένων και νεολαίων, διάδοση της κριτικής και των διεκδικήσεών τους. Ετσι, η φοιτητική κινητοποίηση στη Βουδαπέστη, τον Οκτώβριο του 1956, πήρε διαστάσεις.

0fc346fec394a20cccf4c928667621ae.jpg

Η συνάντηση μεταξύ κυβερνητικών παραγόντων και φοιτητών πραγματοποιείται στο Πολυτεχνείο στις 22 Οκτωβρίου. Στόχος της ήταν να καθορίσει μια σειρά ακαδημαϊκών αιτημάτων, όπως η μείωση των μαθημάτων για τον μαρξισμό-λενινισμό, η εισαγωγή της διδασκαλίας της γερμανικής, αγγλικής, γαλλικής και όχι μόνο της ρωσικής γλώσσας. 5.000 άνθρωποι παίρνουν μέρος. Οι φοιτητές διατυπώνουν και εγκρίνουν ένα πρόγραμμα με στόχο την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ουγγαρία σύμφωνα με το πνεύμα της επανάστασης του 1848, για να εξασφαλιστεί ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και της Οικουμενικής Διακήρυξης των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Αυτό το πρόγραμμα θα υποβληθεί στην κυβέρνηση. 

Μια αντιπροσωπεία των φοιτητών, αφού εισέρχεται στο κτίριο του ραδιοφώνου, σε μια προσπάθεια να επιδώσει το ψήφισμα με τις απαιτήσεις της, τίθεται υπό κράτηση. Οι διαδηλωτές ζητούν την απελευθέρωση της αντιπροσωπείας, αλλά δέχονται πυροβολισμούς από το εσωτερικό του κτιρίου. Οι ειδήσεις διαδίδονται με ταχύτητα και ταραχές και βία ξεσπούν σε όλη την πρωτεύουσα.

Οι Ούγγροι πολίτες ξεσηκώνονται

Οι Σοβιετικοί έβλεπαν την λαϊκή κατακραυγή κατά του καθεστώτος να αυξάνεται γι’ αυτό αποφάσισαν την αντικατάσταση του Ράκοζι από τον Έρνεστ Γκερό ο οποίος απαγόρευσε τη διαδήλωση των φοιτητών στις 11 το πρωί της 23ης Οκτωβρίου. Μόλις δυο ώρες αργότερα, υπό το βάρος των εξελίξεων και της λαϊκής οργής, η κυβέρνηση της Ουγγαρίας ήρε την απαγόρευση.

1956.jpg

Στις έξι το απόγευμα, 200.000 έως 300.000 άνθρωποι έχουν συγκεντρωθεί στο Κοινοβούλιο και ζητούν την καθαίρεση του κόκκινου αστεριού που υπάρχει στο κτίριο και την επιστροφή του Ίμρε Νάγκι στην εξουσία.

Στις 2.20 το πρωί οι εξεγερμένοι κατεδαφίζουν το άγαλμα του Στάλιν.

Η ώρα των Σοβιετικών τανκς

Ο ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης Νικίτα Xρουστσόφ έδωσε τη συγκατάθεσή του, αφού σε ειδική συνεδρίαση για το θέμα, η Kεντρική Eπιτροπή του KKΣE επικύρωσε την απόφαση για την αποστολή στρατευμάτων με ψήφους 9-1 προετοιμάζοντας 39 μηχανοκίνητες μεραρχίες, 128 μεραρχίες τυφεκιοφόρων υπό την διοίκηση του στρατηγού Mαλίνιν του Γενικού Eπιτελείου της EΣΣΔ. O Αρχηγός της KGB, στρατηγός Σέροφ, διορίστηκε υπεύθυνος για την προπαγάνδα και τη συλλογή πληροφοριών, ενώ δύο μέλη του Πολιτικού Γραφείου, οι Mικογιάν και Σουσλόφ, θα λειτουργούσαν ως πολιτικοί σύμβουλοι της επιχείρησης.

hungary-1956-07.jpg

Η ανάμειξη του Σοβιετικού παράγοντα, μετέτρεψε έναν καθαρά πολιτικό αγώνα σε ιερό πόλεμο για την εθνική ανεξαρτησία και χιλιάδες πολίτες προσήλθαν εθελοντικά για να ενισχύσουν την αντίσταση. Oι πολίτες οχυρώθηκαν στις μεγάλες πολυκατοικίες που περιέβαλαν τους κεντρικούς δρόμους της Bουδαπέστης, με στόχο να εμποδίσουν τα άρματα μάχης να φτάσουν στο κέντρο της πόλης χωρίς όμως να υπάρχει ένα γενικό σχέδιο.

Η γενναία αντίσταση των Ούγγρων

Στις 28 Οκτωβρίου, 7 μεραρχίες του ουγγρικού στρατού προσχώρησαν στην επανάσταση. Τα σοβιετικά τεθωρακισμένα αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από τη Βούδα.

Στις 30 Οκτωβρίου, ο Νάγκι ζήτησε την αποχώρηση των Σοβιετικών από όλη την Ουγγαρία και ανακοίνωσε ανασχηματισμό της κυβέρνησης.

hungarian1956revolution-stalin-statue.jpg

Στις 4 Νοεμβρίου τα άρματα του Κόκκινου Στρατού μπαίνουν ξανά στη Βουδαπέστη και τα σοβιετικά στρατεύματα ανοίγουν πυρ. Ο Νάγκι καταφεύγει στη  γιουγκοσλαβική  πρεσβεία. Ο Γιάνος Κάνταρ, με τον οποίο ο Νάγκι είχε αντικαταστήσει τον Γκέρο, ανακοινώνει τη δημιουργία μιας ουγγρικής επαναστατικής κυβέρνησης, των εργαζομένων και των αγροτών. Παράλληλα ανανεώνει τις σχέσεις με την ΕΣΣΔ. Σχολαστικά προετοιμασμένη, η δεύτερη ρωσική επέμβαση ήταν πολύ πιο αποτελεσματική από την πρώτη, με 200.000 άνδρες και 2.000 άρματα να εισβάλλουν στη χώρα.

Για να διαφύγουν τη σύλληψη ή την απέλαση, 200.000 άνθρωποι αναζητούν καταφύγιο στη Δύση μέσω της Αυστρίας ή της Γιουγκοσλαβίας, περνώντας το Σιδηρούν Παραπέτασμα.

Στις 7 Νοεμβρίου, μαχητικά αεροσκάφη σφυροκοπούσαν τις βάσεις των επαναστατών με κάθετες εφορμήσεις, ενώ τα τεράστια κανόνια που είχαν τοποθετήσει οι Σοβιετικοί στο λόφο Γκέλερτ, κατέκλυσαν τα εργοστάσια με οβίδες. Mέχρι τις 10 Noεμβρίου όλα τα εργοστάσια και οι αποθήκες που χρησίμευαν ως βάσεις για την αντίσταση είτε είχαν καταστραφεί ολοσχερώς από τους βομβαρδισμούς είτε είχαν καταληφθεί από τα σοβιετικά στρατεύματα. H μάχη της Bουδαπέστης είχε τελειώσει.

4669452dbf9578819ccdd6223fa46f8f_w640_h443.jpg

Το αποτέλεσμα της δεύτερης σοβιετικής επέμβασης στην Βουδαπέστη είναι 2.500 με 3.000 πολίτες νεκροί στην Ουγγαρία και 720 νεκροί και 1251 τραυματίες από την πλευρά των σοβιετικών στρατιωτών.

Η Επανάσταση καταπνίγηκε στο αίμα

Mετά από 7 ημέρες παραμονής στην πρεσβεία της Γιουγκοσλαβίας, ο Nάγκι μαζί με την κυβέρνησή του αιχμαλωτίστηκε από τους Σοβιετικούς. Eκτελέστηκε δύο χρόνια μετά, στις 16 Ιουνίου 1958 στη Βουδαπέστη. Xιλιάδες μαχητές της πολιτοφυλακής δικάστηκαν από έκτακτα στρατοδικεία και εκτελέστηκαν. Mεταξύ αυτών ο Σάμπο, ο Nτούντας, ο Mπάρανυ και ο Πόνγκρατς. Στην εξουσία εδραιώθηκε η νέα κυβέρνηση του Γιάνος Kάνταρ.

Όλα αυτά τελείωσαν για την Ουγγαρία στις 19 Ιουνίου 1991, με την αποχώρηση των τελευταίων Σοβιετικών στρατιωτών από τα ουγγρικά εδάφη.