Είστε εδώ

Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, η αρχή του τέλους των ναζί

Μια μέρα σαν σήμερα, στις 22 Ιουνίου 1941 ξεκίνησε η "επιχείρηση Μπαρμπαρόσα", δηλαδή η αρχή του τέλους για τη ναζιστική Γερμανία...

Αν και το 1939 η ΕΣΣΔ και η Γερμανία (Γ' Ράιχ) είχαν συνυπογράψει το Σύμφωνο Μολότοβ - Ρίμπεντροπ, με το οποίο δεσμεύονταν να μην επιτεθούν η μία στην άλλη και επιπλέον μοιράζονταν τις μεταξύ τους χώρες, ήταν σαφές ότι μετά την κατάκτηση της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων θα ερχόταν η σειρά της Σοβιετικής Ένωσης. 

Ο Στάλιν μετακίνησε τον Κόκκινο στρατό κοντά στην μεθόριο της Ρουμανίας από όπου η Γερμανία ανεφοδιαζόταν με πετρέλαιο. Ο Χίτλερ φοβούμενος την κατάληψη της περιοχής των πετρελαίων από τον Κόκκινο Στρατό, επιτέθηκε. Ήταν η αφορμή για την επίθεση της Γερμανίας στην Ρωσία, αν η Ρωσία εξαπέλυε επίθεση στα ρουμανικά πετρέλαια, ο πόλεμος της Γερμανίας θα είχε τελειώσει με μία απλή κίνηση. 

Τα χαράματα της 22ας Ιουνίου 1941, παραβιάζοντας το Σύμφωνο Μη Επίθεσης, ο Χίτλερ εκκινώντας τη Επιχείρηση Μπαραμπαρόσα διέταξε τις δυνάμεις του να εφορμήσουν αστραπιαία εναντίον της ΕΣΣΔ κινητοποιώντας την μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη που είχε ως τότε γνωρίσει η ανθρωπότητα σε μία μόνη επιθετική επιχείρηση: 3.000.000 άνδρες (μεταξύ των οποίων, εκτός Γερμανών περιλαμβάνονταν επίσης Ρουμάνοι, Φινλανδοί, Ιταλοί, Ούγγροι και Σλοβάκοι), 3.580 άρματα μάχης, 7.184 πυροβόλα, 2.830 αεροπλάνα και 750.000 άλογα, κατανεμημένες σε τρεις ομάδες: Ομάδα Στρατιών Βορρά (Nord, επικεφαλής Βίλχελμ φον Λέεμπ), Ομάδα Στρατιών Κέντρου (Μitte, επικεφαλής Φέντορ φον Μποκ) και Ομάδα Στρατιών Νότου (Sud, επικεφαλής Γκερντ φον Ρούντστεντ). Το σχέδιο του Γερμανικού επιτελείου ήταν να παγιδευτεί ο κύριος όγκος των Ρωσικών δυνάμεων με έναν ευρύ κυκλωτικό ελιγμό στον ογοίο το πεζικό θα σχημάτιζε ένα εσωτερικό κύκλο και τα τεθωρακισμένα έναν εξωτερικό. Οι Γερμανικές δυνάμεις προέλασαν σε βάθος άνω των 600 χιλιομέτρων μέσα σε 14 μέρες και έφθασαν να απέχουν από την Μόσχα 300 χιλιόμετρα. Παρόλο που το σχέδιο δεν πέτυχε επακριβώς οι Γερμανικές δυνάμεις κατάφεραν να αιχμαλωτίσουν 480.000 Ρώσους. Επίσης λίγο αργότερα, στην μάχη για το Κίεβο, αιχμαλωτίστηκαν ακόμη 600.000 Ρώσοι. Το μέγεθος της λείας προκάλεσε ένα κύμα αισιοδοξίας στο Γερμανικό επιτελείο.

ussr2_2.jpg

Ο Κόκκινος Στρατός έδειξε απόλυτη αδυναμία να απωθήσει τον εισβολέα και η άμυνά του κατέρρευσε εξίσου αστραπιαία σαν πύργος από τραπουλόχαρτα. Οι λόγοι ήταν πολλοί και αλληλοσυμπληρούμενοι:

- Οι σταλινικές εκκαθαρίσεις της δεκαετίας του 1930, αλλά και η φυσική γήρανση των εμπειροπόλεμων στρατηγών, είχαν στερήσει τον Κόκκινο Στρατό από την κατάλληλη ηγεσία. Ο συνολικός αριθμός των αξιωματικών που εκκαθαρίσθηκαν ήταν 36.471 του στρατού ξηράς και 3.000 αξιωματικοί του πολεμικού ναυτικού. Η πλειοψηφία των ηγητόρων του ήταν νέοι αξιωματικοί, προσκείμενοι στο Κομμουνιστικό Κόμμα, που δεν είχαν βρεθεί ποτέ σε πολεμικό πεδίο.

- Οι Σοβιετικοί δεν είχαν σωστή αίσθηση του χρόνου εκδήλωσης της επίθεσης. Ενώ από τις αρχές του 1941 η σοβιετική κατασκοπεία ενημέρωνε συνεχώς την πολιτική ηγεσία για επερχόμενη επίθεση, εν τούτοις οι εκτιμήσεις του Κόμματος και του Στάλιν προέβλεπαν αυτό το ενδεχόμενο για αργότερα.

- Η επιθετική διάταξη των δυνάμεων του Κόκκινου Στρατού στην μεθόριο της Πολωνίας. Η πολεμική διάταξη των δυνάμεων του Κόκκινου στρατού αποδεικνύει ότι και ο Στάλιν θα επιτίθονταν σε μικρό χρονικό διάστημα στην Γερμανία. Αν ο Κόκκινος στρατός προετοιμαζόνταν για άμυνα οι δυνάμεις του δεν θα είχαν αυτήν την διάταξη αλλά μια αμυντικού τύπου.

- Η Ρωσία είχε καταστρέψει το φράγμα ασφαλείας ανάμεσα στην Γερμανοσοβιετική μεθόριο και την κύρια αμυντική γραμμή.

Σύντομα το Κίεβο, το Μινσκ και οι Βαλτικές Δημοκρατίες βρίσκονταν υπό γερμανική κατοχή. Η κατάληψη της Ουκρανίας με τους σιτοβολώνες και τις πρώτες ύλες της, έδωσε ένα ακόμη πλεονέκτημα στον Χίτλερ, τόσο σημαντικό, που απέτρεπε τον στρατό του να καταλάβει τη Μόσχα πριν ολοκληρωθεί η κατάληψή της Ουκρανίας. Επιπλέον, στην Ουκρανία οι γερμανικές δυνάμεις κατέστρεψαν μεγάλο τμήμα του σοβιετικού στρατού, αλλά τελικά αυτή η αργοπορία τις έφερε αντιμέτωπες με το ρωσικό χειμώνα. Ήταν πλέον τέλη φθινοπώρου, όταν οι γερμανικές στρατιές έφθαναν έξω από την πρωτεύουσα και οι σοβιετικοί άρχιζαν τη μεγάλη εκκένωση της. Πρώτη εγκατέλειψε τη Μόσχα η σορός του Λένιν, με προορισμό το Τσελιάμπινσκ. Το Συμβούλιο Ύπατης Ηγεσίας παρέμεινε στην πόλη.

ussr3_2.jpg

Κατά την προέλαση του Γερμανικού στρατού από τον Αύγουστο εώς τον Νοέμβριο του 1941 καταλήφθηκαν 3.030 στρατιωτικά εργοστάσια, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν αργότερα κατά του Κόκκινου Στρατού. Το 85% της συνολικής παραγωγής των στρατιωτικών εργοστασίων της Ρωσίας καταλήφθηκαν.

Γιατί απέτυχαν οι Γερμανοί

Σε λιγότερο από τέσσερις μήνες, όλα τα σοβιετικά εδάφη δυτικά της γραμμής Αζόφ - Λάντογκα ήταν κατεχόμενα. Ελεύθερες έμεναν οι δύο μεγαλύτερες πόλεις της ΕΣΣΔ, η Μόσχα και το Λένινγκραντ, που τελικά κρατήθηκαν με λυσσαλέα αντίσταση. Η αντίσταση των δύο πόλεων - συμβόλων αναπτέρωσε το ηθικό στις κατακτημένες περιοχές και σύντομα συγκροτήθηκαν αντάρτικες ομάδες που έδωσαν τρομερά χτυπήματα στη ναζιστική μηχανή. Υπήρξαν όμως και δωσιλογικά σώματα προς υποστήριξη των δυνάμεων κατοχής, αποτελούμενα κυρίως από αντικομμουνιστές ή από μέλη τουρανικών μειονοτήτων του Καυκάσου, που ήλπιζαν ότι ο Χίτλερ θα τους αντάμοιβε με ανεξαρτησία από τη Σοβιετική Ένωση μετά τη λήξη του πολέμου.

Οι Γερμανοί στρατηγοί μετά το τέλος του πολέμου ανέφεραν ότι οι κύριες αιτίες για την αποτυχία της εισβολής ήταν:

  • Ο πρόωρος ερχομός του χειμώνα
  • Η συνεχόμενη οπισθοχώρηση των Ρώσων αντί να δώσουν την αποφασιστική μάχη, εξελίσοντας την εισβολή από έναν κεραυνοβόλο πόλεμο που χρειαζόταν ο Χίτλερ σε ένα πόλεμο φθοράς.
  • Η κακή κατάσταση των δρόμων και η λάσπη (σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη) στην οποία κολλούσαν τα οχήματα και άρματα του Γερμανικού στρατού.
  • Οι συνεχόμενες αφίξεις νέων Ρωσικών δυνάμεων από το εσωτερικό της Ρωσίας.
  • Η προέλαση των χερσαίων δυνάμεων σε μεγάλο βάθος του Ρωσικού εδάφους με αποτέλεσμα οι Γερμανικές αεροπορικές δυνάμεις να μην μπορούν να προσφέρουν την υποστήριξη από αέρος.

ussr4_2.jpg

Τριάντα «μικρά γράμματα» της Ιστορίας για την επίθεση του Χίτλερ στην ΕΣΣΔ

1: Ο Χίτλερ θεωρούσε ότι θα μπορούσε μέσα σε 3 μήνες να έχει διαλύσει κάθε εστία αντίστασης στην αχανή ΕΣΣΔ και μέχρι τον χειμώνα να είναι κυρίαρχος στις τεράστιες πλουτοπαραγωγικές πηγές της (πετρέλαια Μπακού, σιτοβολώνες Ουκρανίας κτλ κτλ)

2: Η εντολή για την επίθεση δόθηκε με την περίφημη «οδηγία 21». Καλούσε τους Γερμανούς να συντρίψουν τους Σοβιετικούς με τον «αστραπιαίο πόλεμο».

3: Τον Φεβρουάριο του 1941, οι Αγγλικές και Αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες ενημέρωσαν τον Στάλιν ότι ο Χίλτερ σχεδιάζει να επιτεθεί. Ο Στάλιν δεν τους πίστεψε.

4: Οι Γερμανοί για την εισβολή είχαν συγκεντρώσει περισσότερους από 3.000.000 στρατιώτες, 17 μεραρχίες Panzer και 13 μηχανοκίνητες μεραρχίες κάθε τύπου.

5: Υποστηρικτικά οι ναζί είχαν επιπλέον 625.000 άλογα και 600.000 οχήματα.

6: Η αρχική επίθεση των ναζί έγινε με 3.350 άρματα μάχης, 1.950 αεροπλάνα και 7.146 πυροβόλα κάθε διαμετρήματος.

8: Τους Γερμανούς συνέδραμαν Φινλανδοί, Ιταλοί, Ρουμάνοι και Ισπανοί με στρατό. Είχαν οργανώσει μάλιστα και δικές τους μεραρχίες που πολέμησαν σε μεγάλες μάχες όπως στο Κουρσκ, στο Στάλινγκραντ, και στην πολιορκία του Λένινγκραντ.

9: Η κήρυξη του πολέμου παραδόθηκε στη Μόσχα στις 22 Ιουνίου στις 05.30 τα ξημερώματα. Οι Γερμανοί είχαν εισβάλει από τα μεσάνυχτα από διάφορα μέτωπα. Ο Στάλιν συνέχιζε να μην πιστεύει ότι υπάρχει εισβολή.

ussr7.jpg

10: Η Γερμανική εισβολή εκτεινόταν σε μια ευθεία 1.900 μιλίων, από τη Βαλτική θάλασσα στο Βορρά μέχρι τη Μαύρη θάλασσα στο νότο.

11: Η επιχείρηση ονομάστηκε Μπαρμπαρόσα, από τον ιδρυτή του 1ου Ραιχ, της πρώτης Γερμανικής αυτοκρατορίας, τον 12ο αιώνα, τον Φρειδερίκο Μπαρμπαρόσα.

12: Μόνο το 20% των Γερμανικών δυνάμεων εφάρμοσε από τις πρώτες ημέρες την τακτική του «αστραπιαίου πολέμου». Το υπόλοιπο 80% θεωρούσε ότι οι Σοβιετικοί είναι εύκολος αντίπαλος και κωλυσιεργούσε.

13: Μόλις ο Στάλιν πείστηκε ότι πρόκειται για εισβολή, έκανε 11 μέρες να μιλήσει σε άνθρωπο.

14: Οι Σοβιετικοί είχαν περισσότερα αεροπλάνα και τάνκς σε αναλογία 1 προς 2, αλλά στην πλειοψηφία τους ήταν τεχνολογικά κατώτερα των Γερμανών, τουλάχιστον στην πρώτη φάση της εισβολής.

15: Το σοβιετικό τανκ Τ- 34 και η μαζική παραγωγή του, άλλαξε τις ισορροπίες στον πόλεμο των τεθωρακισμένων.

16: Στην αρματομαχία του Κουρσκ που οι ναζί υπέστησαν συντριπτική ήττα, υπήρξε η μεγαλύτερη συγκέντρωση χάλυβα στην ανθρώπινη ιστορία.

17: Ύστερα από 14 ημέρες, μετά την εισβολή, οι Γερμανοί θεωρούσαν ότι ο πόλεμος είχε λήξει και ότι η Σοβιετική Ένωση είχε πέσει. Ήταν τόσο εύκολη η προέλαση τους που θεώρησαν πως ήταν ζήτημα ωρών η παράδοση.

ussr9a.jpg

18: Μέχρι το τέλος του Ιουλίου, ένα μήνα μετά την εισβολή, οι ναζί είχαν καταλάβει ένα κομμάτι της ΕΣΣΔ δυο φορές μεγαλύτερο σε μέγεθος από τη Γαλλία.

19: Στην πολιορκία της Μόσχας, ο στρατάρχης Ζούκοφ, έπεισε τον Στάλιν ότι οι Ιάπωνες δεν θα επιτεθούν από ανατολικά, και κατάφερε να απαγκιστρώσει δεκάδες μεραρχίες Σιβηριανών πολεμιστών που έριξε στη μάχη. Οι Γερμανοί είχαν φτάσει τόσο κοντά που έβλεπαν με τα κιάλια τους τα τείχη του Κρεμλίνου. Δεν κατάφεραν ποτέ να πάρουν την πρωτεύουσα της ΕΣΣΔ.

20: Αν δούμε συνολικά τον Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, στο Ανατολικό μέτωπο έγινε το 75% των μαχών ολόκληρου του πολέμου.

21: Στο Κίεβο οι Εβραίοι υποδέχτηκαν τους Γερμανούς με ανάμεικτα συναισθήματα αφού είχαν τις αναμνήσεις του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, όταν οι Γερμανοί τότε τους είχαν φερθεί με αξιοπρέπεια. Σε λίγες ημέρες οι ναζί δολοφόνοι οδήγησαν 100.000 Ουκρανούς Εβραίους στο Μπαμπιγιαρ και τους έσφαξαν μαζικά.

22: μετά το αρχικό σοκ και με τη βοήθεια του στρατάρχη Ζούκοφ, ο Στάλιν άρχισε να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα και μετέφερε όλα τα εργοστάσια παραγωγής όπλων, πυρομαχικών, τανκς και αεροπλάνων, όσο ανατολικότερα μπορούσε. Δεν σταμάτησε έτσι ούτε για λίγο η μαζική παραγωγή.

23: Το Λένιγκραντ δεν έπεσε ποτέ. Πολιορκήθηκε επί 872 ημέρες. Πέθαναν σχεδόν 300.000 αμαχοι από τους βομβαρδισμούς και 700.000 από το κρύο και την πολιορκία. Οι Σοβιετικοί περνούσαν όσα εφόδια μπορούσαν με αυτοκίνητα όταν στα ανατολικά πάγωνε η λίμνη Λατόγκα.

ussr0000.jpg

24: Μόλις έπεσε το Μπριανσκ στην αρχή της εισβολής οι Γερμανοί είχαν ισοπεδώσει τη σοβιετική δύναμη αρμάτων μάχης. Είχαν μείνει μόνο 840 τανκς.

25: Ο χειμώνας του 41-42, ήταν ο χειρότερος των τελευταίων 140 χρόνων.

26: Οι Σοβιετικοί είχαν 10.000.000 νεκρούς στρατιώτες και 15.000.000 νεκρούς άμαχους. Οι Γερμανοί έχασαν περισσότερους από 5.000.000 στρατιώτες.

27: Η μάχη του Στάλινγκραντ είναι η φονικότερη μάχη στην ιστορία της ανθρωπότητας. Εάν έπεφτε το Στάλινγκραντ οι Γερμανοί θα έφταναν στα πετρέλαια του Μπακού και θα είχαν καύσιμα για να συνεχίσουν τον πόλεμο σε κάθε μέτωπο.

28: Οι μάγισσες της νύχτας, ήταν ο φόβος και ο τρόμος των Γερμανών στρατιωτών. Επρόκειτο για έφηβες Σοβιετικές που είχαν μάθει να πετούν αεροπλάνα του Α παγκοσμίου πολέμου εφοδιασμένα με βόμβες. Πετούσαν πάντα νύχτα. Όταν έφταναν πάνω από το στόχο τους έσβηναν τις μηχανές και δίχως όργανα άδειαζαν τις βόμβες τους και έφευγαν.

28: Η Σοβιετική προέλαση προς το Βερολίνο ήταν τόσο ταχεία που δεν το πίστευε ούτε ο ίδιος ο Στάλιν.

ussr9b.jpg

29: Η τεράστια μορφή του στρατάρχη Ζούκοφ, άλλαξε τις ισορροπίες του πολέμου.

30: Οι γερμανικές θηριωδίες στη Σοβιετική Ένωση με τα τάγματα θανάτου, ξεπερνούν κάθε ανθρώπινη φαντασία, ακόμη και την πλέον νοσηρή. Αργοτερα οι Σοβιετικοί τους πλήρωσαν με το ίδιο νόμισμα στο Βερολίνο.