Είστε εδώ

Η ώρα του διαλόγου: Ξέρουμε πώς θα αρχίσει, αλλά και πώς θα τελειώσει

Του Φαίδωνα Κυριακίδη

Καθώς υλοποιείται αυτό που ζήτησε και εν πολλοίς επέβαλε ο Έλληνας πρωθυπουργός, δηλαδή η «έμπρακτη αποκλιμάκωση» στην ανατολική Μεσόγειο, δηλαδή καθώς μετά το Ορούτς Ρέις που γύρισε στην Αττάλεια για… συντήρηση, αποχώρησαν και τα υπόλοιπα τουρκικά πολεμικά πλοία από την περιοχή, φαίνεται ότι πλησιάζει η ώρα που θα ξεκινήσει ο ελληνοτουρκικός διάλογος.

Σε αυτή την κατεύθυνση πιέζουν όλο και περισσότεροι παράγοντες της διεθνούς κοινότητας. Οι μεσολαβητικές προσπάθειες της Άγκελα Μέρκελ συνεχίστηκαν και χθες, ενώ προεξοφλείται σημερινή της επικοινωνία με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Οι ΗΠΑ επίσης πιέζουν για διάλογο αμέσως μετά την αποκλιμάκωση, ώστε να αλλάξει το κλίμα της έντασης στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ ο πρόεδρος του ευρωπαϊκού συμβουλίου Σαρλ Μισέλ επικοινώνησε με τον Ταγίπ Ερντογάν και τον Πρόεδρο της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι προκειμένου να συζητήσουν την κατάσταση στην περιοχή. 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Θέλετε να τα ξέρετε όλα για την Ευρώπη; - Πατήστε ΕΔΩ για like στη σελίδα του EUROLETTER στο facebook

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ο Σαρλ Μισέλ αναφέρει σε ανάρτησή του στο twitter: «Μίλησα με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου για την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο διάλογος και η συνεργασία είναι κλειδιά για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή».

Σύμφωνα με σημαίνοντα Ευρωπαίο αξιωματούχο, ανάμεσα στα σημαντικότερα θέματα που τέθηκαν στους επιμέρους διαλόγους ήταν η διοργάνωση διεθνούς διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο, η σχέση της ΕΕ με την Τουρκία και οι παράμετροι της σχέσης αυτής, ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Αναπάντητο ακόμα παραμένει το ερώτημα εάν η Ελλάδα θα προσέλθει στον διάλογο ως χώρα, ή ως εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Αθήνα έχει πολλές φορές θυμίσει ότι η σύγκρουση στην ανατολική Μεσόγειο είναι πρωτίστως ευρωτουρκική, επιχείρημα που έχει αρκετούς οπαδούς στο εσωτερικό της ΕΕ (η Γαλλία και η Αυστρία είναι οι πιο χαρακτηριστικές) κι αν θα λάβει κάποιας μορφής εξουσιοδότηση από την ΕΕ να κάνει για λογαριασμό της τις διαπραγματεύσεις.  

Η πρώτη φάση του ελληνοτουρκικού διαλόγου, λοιπόν, αναμένεται να εξελιχθεί σε διερευνητικές επαφές ώστε να «πιάσει το νήμα» των συζητήσεων που διεκόπησαν το 2016 με ευθύνη της Τουρκίας όταν αποχώρησε από αυτές. Ακολουθούν τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (μια ελληνοτουρκική εμπιστοσύνη που… όλο οικοδομείται κι όλο ερείπια παραμένει…) και στη συνέχεια προβλέπεται η συζήτηση σε πολιτικό επίπεδο.

Όπως διαμορφώνονται τώρα τα πράγματα, κι όπως πιστεύουν οι περισσότεροι, η απόσυρση των τουρκικών πλοίων γίνεται ενόψει της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στις 24-25 Σεπτεμβρίου. Η ελληνική διπλωματική πίεση κατάφερε να συμπεριλάβει στην ατζέντα της Συνόδου το θέμα των κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας για τις μονομερείς ενέργειές της στην ανατολική Μεσόγειο και πιο συγκεκριμένα σε ύδατα που η Ελλάδα έχει κυριαρχικά δικαιώματα.

Οι οπαδοί της αποκλιμάκωσης, όμως, θεωρούν ότι αν πριν τη Σύνοδο Κορυφής η Τουρκία έχει ξεκινήσει διάλογο, είναι εξαιρετικά δύσκολο να επαναλάβει τις μονομερείς ενέργειες. Άλλες πηγές στην ΕΕ, ωστόσο, περισσότερο ρεαλίστριες, δεν θεωρούν καθόλου ασύμβατα το ένα με το άλλο

Κάπως έτσι θα αρχίσει, λοιπόν, και πάλι μετά από τέσσερα χρόνια ο ελληνοτουρκικός διάλογος. Το επόμενο ερώτημα είναι «πώς θα τελειώσει;» Εδώ οι απαντήσεις είναι μάλλον πιο προφανείς: Όταν φτάσει η ώρα του καθορισμού της ατζέντας για τις συζητήσεις ή του συνυποσχετικού για ενδεχόμενη προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Σε κάποια φάση των διαβουλεύσεων η τουρκική πλευρά θα αρχίσει να θέτει ζητήματα που πρωτοέθεσε ο ίδιο ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν κατά την επίσκεψή του στη Θράκη προς διετίας και αφορούν σε αναθεώρηση διατάξεων της Συνθήκης της Λοζάνης.

Η Τουρκία θεωρεί ότι έχει στο φάκελο που θα έχουν στα χέρια τους οι διαπραγματευτές της σειρά «γεγονότων» που δήθεν δείχνουν την παραβίαση του Διεθνούς δικαίου εκ μέρους της Ελλάδος (όπως η πρόσφατη NAVTEX έξω από τη Χίο) και θα πιέσουν για γενικευμένο διάλογο εφ’ όλης της (δικής τους…) ύλης.

Η ελληνική πλευρά έχει δεσμευτεί επανειλημμένως στην πάγια εθνική θέση, ότι δηλαδή μόνο θέμα συζήτησης που δεν επιλύεται από το Διεθνές Δίκαιο είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Αυτό είναι και το πιο ενδιαφέρον σημείο. Εκεί που κάποιος θα κάνει στρατηγικά πίσω, ή που οι διαπραγματεύσεις θα τελειώσουν…