Είστε εδώ

Αιγαίο: Τι περιμένει ο Ερντογάν- Τι σχεδιάζει ο Μητσοτάκης

Σε νέα φάση εισέρχεται η ελληνοτουρκική αναμέτρηση με φόντο το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, μετά την απόφαση του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να μην ανανεώσει την παράνομη NAVTEX και να διατάξει την επιστροφή του Ορούτς Ρέις στο λιμάνι της Αττάλειας.

Ήδη από τους τουρκικούς τσαμπουκάδες, που προκάλεσαν την παγκόσμια κοινή γνώμη κι υποχρέωσαν ακόμα και ηγέτες κρατών με τεράστια κοινά συμφέροντα με την Τουρκία (όπως η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία κλπ) να καταδικάσουν τη στάση Ερντογάν, φαίνεται ότι στη νέα φάση περνάμε σε μια παρτίδα σκάκι, όπου κάθε κίνηση (πρέπει να) είναι υπολογισμένη και να εντάσσεται σε έναν συνολικό σχεδιασμό.

Γιατί άλλαξε τακτική ο Ερντογάν

Η αλλαγή στάσης του Ερντογάν τα τελευταία 24ωρα αναμφίβολα συνδέεται με τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 24-25 Σεπτεμβρίου. Η σχεδιασμένη διπλωματική επίθεση της Ελλάδας απέδωσε καρπούς: Η Αθήνα, σε συνεννόηση με τη Λευκωσία και με τη στήριξη του Παρισιού, πέτυχε να μπει στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής το ζήτημα των κυρώσεων κατά της Τουρκίας για τις μονομερείς ενέργειες που κάνει σε περιοχή που η Ελλάδα έχει κυριαρχικά δικαιώματα.

Αυτό, όπως είπε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη Θεσσαλονίκη, αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας. Όλες οι χώρες της ΕΕ έχουν υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας, συνεπώς η διαδικασία επιβολής κυρώσεων ήταν μονόδρομος.

Μάλιστα, για να μην υπάρξουν νέες καθυστερήσεις κλπ, ο Έλληνας πρωθυπουργός πίεσε και πέτυχε να εξουσιοδοτηθεί ο Ζοζέπ Μπορέλ, ύπατος αντιπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, ώστε να καταρτίσει εγκαίρως λίστα κυρώσεων.

Το αποτέλεσμα ήταν προφανές: Ακόμα και ηγέτες (και ηγέτιδες...) χωρών με εξαιρετικές πολιτικές και οικονομικές σχέσεις με την Τουρκία, έστειλαν καθαρό μήνυμα στον Ερντογάν: Εάν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση ως τη Σύνοδο Κορυφής, με λύπη μου να αναγκαστώ να ψηφίσω κυρώσεις.

Δεν το αντέχει η Τουρκία

Η τουρκική οικονομία, όπως είναι σήμερα, είναι σίγουρο ότι δεν θα αντέξει τις κυρώσεις της Ευρώπης, ακόμα και τις ελάχιστες. Η τουρκική λίρα βρίσκεται ένα βήμα πριν τον καταποντισμό, οι οίκοι αξιολόγησης με πρώτη τη Moody’s άρχισαν τις υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της τουρκικής οικονομίας, και ο Ερντογάν το μόνο που μπορεί -και ξέρει- να κάνει είναι να επιτίθεται φραστικά εναντίον τους.

Συνεπώς ο Ερντογάν υποχρεωτικά προβαίνει σε μια προσωρινή υποχώρηση: Αποσύρει το Ορούτς Ρέις από τα ύδατα όπου η Ελλάδα έχει κυριαρχικά δικαιώματα, δεν ανανεώνει τη NAVTEX, και… περιμένει να περάσει η Σύνοδος Κορυφής για να επανέλθει δριμύτερος.

Στο μεταξύ ο Χουλουσί Ακάρ βρέθηκε «τυχαία» στο Κας, απέναντι ακριβώς από το Καστελλόριζο το οποίο επισκεπτόταν η Ελληνίδα πρόεδρος της Δημοκρατίας Αικατερίνη Σακελλαροπούλου, κι άρχισε τις δηλώσεις περί «διαλόγου χωρίς προϋποθέσεις».

Η απάντηση Μητσοτάκη στη σκακιέρα

Αναμφίβολα, από την άλλη η Αθήνα έχει «διαβάσει» την τουρκική τακτική. Στον διπλωματικό πόλεμο και τη σύναψη συμμαχιών η Ελλάδα έχει αποδείξει όλους αυτούς τους μήνες ότι υπερτερεί σαφώς της Τουρκίας. Γι αυτό ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδειξε στη Θεσσαλονίκη την τακτική του: Οι κυρώσεις θα πρέπει να αποφασιστούν στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε εάν η Τουρκία επανέλθει στις μονομερείς ενέργειες, αυτές να εφαρμοστούν αυτόματα, χωρίς άλλες καθυστερήσεις.

Δημιουργεί, δηλαδή, ο Έλληνας πρωθυπουργός μια «δαμόκλειο σπάθη» πάνω από το κεφάλι του Τούρκου προέδρου, η οποία θα πέσει επάνω του, δηλαδή επάνω στην κλυδωνιζόμενη τουρκική οικονομία, εάν (όπως πιστεύουν πολλοί στην Αθήνα) ο Ερντογάν έχει στο μυαλό του να ξαναστείλει για «βόλτες» σε ελληνικά νερά το Ορούτς Ρέις, μετά τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ.

Πού θα κριθεί αυτή η φάση του παιχνιδιού

Είναι φανερό ότι η επόμενη φάση της ελληνοτουρκικής παρτίδας σκακιού θα κριθεί αρχικά στην απόφαση που θα πάρει η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ στις 24-25 Σεπτεμβρίου. Στο εάν, δηλαδή, θα αποφασίσει τις κυρώσεις με αυτόματη επιβολή σε περίπτωση επανάληψης των σκηνικών που είδαμε στην ανατολική Μεσόγειο τα προηγούμενες εβδομάδες, ή αν αντίθετα αρκεστεί να πει ότι υπήρξε αποκλιμάκωση, άρα δεν υπάρχει θέμα κυρώσεων.

Η προοπτική του διαλόγου

Υπάρχει μια ακόμα διάσταση στην αναμέτρηση αυτή: η Τουρκία να παραμείνει «καλό παιδί» χωρίς προκλητικές NAVTEX, έως ότου η Ελλάδα προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Εκεί, η Τουρκία σχεδιάζει να θέσει όλες τις παράνομες κι ανιστόρητες επιθυμίες της, όπως οι «γκρίζες» περιοχές, η αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών στο Αιγαίο, η δήθεν αλλαγή του χαρακτήρα της μειονότητας στη Θράκη κλπ και, μόλις αυτονοήτως η Ελλάδα αρνηθεί να συζητήσει τέτοια πράγματα, τότε η Άγκυρα να κατηγορήσει την Αθήνα για άρνηση διαλόγου και να ξαναβγάλει το Ορούτς Ρέις για… έρευνες.

Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες εβδομάδες και μήνες θα είναι πολύ ενδιαφέροντες ως προς τα ελληνοτουρκικά, αλλά και ως προς τα ευρωτουρκικά…