Είστε εδώ

Γιατί οι εκλογές στην Πολωνία ενδιαφέρουν όλη την Ευρώπη

Ένας πρώτος γύρος προεδρικών εκλογών που αφήνει τον επαναληπτικό της 12ης Ιουλίου ανοικτό σε κάθε αποτέλεσμα έγινε χθες στην Πολωνία, σε μια εκλογική μάχη που ενδιαφέρει πολύ, ολόκληρη την Ευρώπη.

Ο τωρινός πρόεδρος Αντρέι Ντούντα, πολιτικός εκφραστής του αντιδημοκρατικού «συστήματος Κατσίνσκι» απέσπασε το 41,8% των ψηφοφόρων, ενώ ο φιλοευρωπαίος Ραφάλ Τρζασκόφσκι απέσπασε το 30,4% των εκλογέων.

Γιατί η εκλογή στην Πολωνία ενδιαφέρει όλη την Ευρώπη

Η Ευρώπη έχει στο εσωτερικό της αρκετές διαφοροποιήσεις: Ο πλούσιος Βορράς εναντίον του «φτωχού» Νότου, οι «φειδωλές και οι υπερχρεωμένες χώρες, τα κράτη της κεντρικής Ευρώπης κι αυτά της ευρωπαϊκής περιφέρειας κλπ.

Όλο και περισσότεροι, ωστόσο, συγκλίνουν στο ότι η μεγαλύτερη, η βαθύτερη και η δυσκολότερη να γεφυρωθεί διαφορά, είναι αυτή μεταξύ της δυτικής και της ανατολικής Ευρώπης: Από τη μια οι ώριμες δημοκρατίες της Δύσης, που άλλωστε πρωταγωνίστησαν στη δημιουργία της ΕΟΚ αρχικά, αλλά και της ευρωζώνης με κοινό νόμισμα, ενιαία αγορά και σταδιακή κατάργηση των περιορισμών στο εσωτερικό της και οικοδόμηση του ευρωπαϊκού κεκτημένου.

Διαφορά νοοτροπίας και αντίληψης

Κι από την άλλη οι ανατολικές χώρες, επί δεκαετίες κάτω από τη μπότα του σοβιετικού κομμουνισμού, όντας πολύ μακριά από το ευρωπαϊκό κεκτημένο, μπήκαν στην Ενωμένη Ευρώπη όταν στους κόλπους των δυτικών υπερίσχυσε η ανάγκη για διεύρυνση της αγοράς έναντι της εμβάθυνσης και της πρόταξης πολιτικών και θεσμικών ζητημάτων, έναντι των οικονομικών.

Αποτέλεσμα είναι αυτά που συμβαίνουν στην Ουγγαρία, αλλά κι αυτά που εκτυλίσσονται στην Πολωνία. Γι αυτό ο χθεσινός πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών είχε μπει στο μικροσκόπιο όλων των ηγετών της Ευρώπης: Πολιτικών, οικονομικών, επιχειρηματικών.

Η Πολωνία του Ντούντα και του Κατσίνσκι

Η Πολωνία τον τελευταίο καιρό φιγουράρει δίπλα στην Ουγγαρία, σε κάθε αναφορά ευρωπαϊκών κρατών για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και συνολικά του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Ασφαλώς η Πολωνία δεν είναι -ακόμα- Ουγγαρία. Το PiS του Κατσίνσκι -στο οποίο είναι πιστός ο θητεύων πρόεδρος Αντρέι Ντούντα- δεν έχει την απόλυτη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, ενώ την Κάτω Βουλή τον έλεγχο έχει η αντιπολίτευση. Ωστόσο το «σύστημα Κατσίνσκι» έχει επιβάλλει τον έλεγχό του στα πολιτικά πράγματα της Πολωνίας.

Εάν οι εκλογές γίνονταν στην ώρα τους και δεν είχαν αναβληθεί λόγω κορονοϊού, όλοι συμφωνούσαν στην εκτίμηση ότι ο Αντρέι Ντούντα θα εξασφάλιζε με ευκολία την επανεκλογή του για δεύτερη θητεία.

Ωστόσο, οι χθεσινές εκλογές γίνονταν σε τελείως διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον. Ήδη νωρίς το μεσημέρι η προσέλευση στις κάλπες ήταν πάνω από 24%, έναντι του 14,6% που ήταν την αντίστοιχη ώρα στις εκλογές της περασμένης πενταετίας.

Για να εκλεγεί πρόεδρος στην Πολωνία, χρειάζεται το 50+1%, συνεπώς η ελπίδα είναι πως στον δεύτερο γύρο όλοι οι αντίπαλοι της επιχείρησης «καθεστώς Κατσίνσκι» θα συμπαραταχθούν με τον υποψήφιο της αντιπολίτευσης Ραφάλ Τρζασκόφσκι (φωτο), τον δημοφιλή δήμαρχο της Βαρσοβίας. Φιλελεύθερος, κοσμοπολίτης και φιλοευρωπαίος, ο Τρζασκόφσκι μπορεί να συμβολίσει την πορεία της Πολωνίας προς τον ευρωπαϊκό εκδημοκρατισμό.

Ακόμα κι αν εκλεγεί στο δεύτερο γύρο, ο Τρζασκόφσκι δεν θα είναι σε θέση να «ξηλώσει» το σύστημα Κατσίνσκι. Ωστόσο, θα έχει το δικαίωμα του βέτο σε νομοσχέδια και πολιτικές πρωτοβουλίες που θα υπονομεύουν τη δημοκρατία και το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Ο δεύτερος γύρος, όμως, αργεί. Αυτό που έχει σήμερα σημασία είναι το αποτέλεσμα του πρώτου χθεσινού γύρου των προεδρικών εκλογών στην Πολωνία και αυτών που το αποτέλεσμα σημαίνει για τη θέση της Πολωνίας στην Ευρώπη.