Είστε εδώ

Σε κρίση ταυτότητας οι Βρετανοί Συντηρητικοί

Όταν πριν από λίγες μέρες ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον απευθυνόμενος στους πολίτες της χώρας για την χαλάρωση των μέτρων του lockdown, υποστήριζε ότι έρχεται η ώρα να ξαναγυρίσει η Βρετανία στις παλιές της συνήθειες.

«Λαχτάρησα να παίξω και πάλι κρίκετ στο χωριό μου» είπε ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, θυμίζοντας ότι το εθνικό σπορ της χώρας είχε απαγορευθεί στην περίοδο του εγκλεισμού.

Το κρίκετ, βέβαια, είναι για τους Βρετανούς κάτι περισσότερο από ένα απλό άθλημα. Είναι μέρος της βρετανικής εθνικής ταυτότητας και -ειδικά στις μέρες μας- η ιδανική διαφυγή από τα προβλήματα της συγκυρίας: Την οικονομική ύφεση λόγω της πανδημίας, τις συζητήσεις για το Brexit που καρκινοβατούν, τις αλλεπάλληλες διαδηλώσεις για το φόνο του Τζόρτζ Φλόιντ στις ΗΠΑ, που όμως αναστάτωναν (και) τις μεγάλες βρετανικές πόλεις…

Η πανδημία λειτούργησε ως καταλύτης στη Βρετανία και ειδικότερα στο εσωτερικό του Συντηρητικού Κόμματος, των γνωστών «Τόρις». Το κόμμα αυτό έκανε την ελεύθερη αγορά μέρος της ταυτότητάς του, τη συνέδεσε με κορυφαίους ηγέτες του και λαμπρές περιόδους κατά τις οποίες οδήγησε τη Βρετανία σε δρόμους ευημερίας και ανάπτυξης. Τώρα, οι υπουργοί του Μπόρις Τζόνσον ξοδεύουν δισεκατομμύρια κρατικό χρήμα για να διασώσουν την οικονομία, να στηρίξουν τις επιχειρήσεις, να απαλύνουν τα οικονομικά προβλήματα των νοικοκυριών. Ένα διακεκριμένο στέλεχος των Βρετανών συντηρητικών είπε πρόσφατα ότι το κόμμα έχει υιοθετήσει, πλέον «σε επικίνδυνο βαθμό τον σοσιαλισμό».

Σωρεύονται προβλήματα

Αυτό είναι σοβαρό πρόβλημα, αλλά δεν είναι το μεγαλύτερο: Το πιο μεγάλο είναι όλο αυτό το σχέδιο να μην επιτύχει τα αποτελέσματα που ο Τζόνσον επιθυμεί. Στην ομιλία που θα κάνει σε λίγες μέρες ο Βρετανός πρωθυπουργός, αναμένεται να καθορίσει τους στόχους της Βρετανίας στην μετά-Brexit και μετά-πανδημία εποχή. Πολλά στελέχη και ψηφοφόροι του θα παρακολουθήσουν το πολιτικό περιεχόμενο της ομιλίας του, με τη σκέψη τους στην ιστορική πορεία των Τόρηδων, στον Τσόρτσιλ και τη Θάτσερ

johnson-conservatives-084.jpg

Η ιστορική πορεία της Συντηρητικών δεν ανασύρεται χωρίς λόγο: Μεγάλο κομμάτι του κόμματος πιστεύει ότι ο Μπόρις Τζόνσον δεν διαχειρίστηκε σωστά την πανδημία – άλλωστε οι αριθμοί το επιβεβαιώνουν. Ένα επίσης σημαντικό τμήμα του κόμματος θεωρεί λανθασμένο τον τρόπο που η Ντάουνινγκ Στριτ διαχειρίζεται τις κοινωνικές κινητοποιήσεις των «Black Lives Matter». Σε τέτοιες περιόδους όπως η τωρινή, διαχειριστικές ανεπάρκειες αποτελούν ασυγχώρητη πολυτέλεια για πολλούς Βρετανούς Συντηρητικούς.

Αλλάζει η ατζέντα των Συντηρητικών

Εξέχων υπουργός έλεγε ότι η κοινωνία αναμένει από τον Τζόνσον «ένα σχέδιο εξόδου από τα προβλήματα όπως έγινε μετά τον πόλεμο, αλλά χωρίς αλλαγή κυβέρνησης» όπως είχε συμβεί τότε. Όλο και περισσότεροι δείχνουν στον Βρετανό πρωθυπουργό ότι η εποχή απαιτεί υπερβάσεις: Ήδη η Άγκελα Μέρκελ στη Γερμανία άλλαξε άρδην την παραδοσιακή στάση της χώρας και προχώρησε στην κατάργηση του περιορισμού δαπανών.

Αλλά το μοναδικό πρόβλημα στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι η υπέρβαση της οικονομικής κρίσης, ίσως της χειρότερη κατά τους τρεις τελευταίους αιώνες για τη χώρα. Ήδη ο Τζόνσον απέκλεισε την επιστροφή σε πολιτικές περιορισμού των δαπανών που είχαν χαρακτηρίσει το κόμμα του επί πάρα πολλά χρόνια.

Το επιπλέον πρόβλημα για τον πρωθυπουργό και τους συνεργάτες του είναι η φυσιογνωμία του κόμματος και, συνακόλουθα, η θέση του Τζόνσον σε αυτό. Ήδη, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την εκλογή του, ο νέος ηγέτης των Εργατικών Κιρ Στάρμερ εμφανίζεται ως δημοφιλέστερος του Τζόνσον στις δημοσκοπήσεις.

Ο ρόλος του Κάμινγκς

Σε ποιους θα στηριχθεί ο Τζόνσον για να υλοποιήσει το πολιτικό του σχέδιο; ΣΕ μια σειρά εκλεγμένων βουλευτών αλλά και στον μη εκλεγμένο -και μη μέλος του κόμματος- συνεργάτη του Ντομινίκ Κάμινγκς.

dominic-cummings-065.jpg

Ο Κάμινγκς, ιθύνων νους της εκλογικής εκστρατείας υπέρ της εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ το 2016 και εμπνευστής της στρατηγικής «Get Brexit Done» έχει αποδείξει ότι μπορεί να επηρεάζει καθοριστικά τον Τζόνσον, ουσιαστικά να «περνά» δικές του πολιτικές επινοήσεις μέσα στην κυβερνητική ατζέντα. Πέρυσι το Νοέμβριο, ο Μπόρις Τζόνσον σε συνέντευξή του στο δίκτυο CBI πήρε πίσω την υπεσχημένη περικοπή φορολογίας των εταιρειών για να τα ρίξει στον τομέα της υγείας, ο οποίος θεωρείται παραδοσιακά προνομιακός για τους Εργατικούς. Του Κάμινγκς ήταν πρόταση και η ένταση σε έργα υποδομής σε πιο φτωχές περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα εκείνες που ψήφισαν υπέρ του Brexit.

Πρόσθετο πρόβλημα, η οικονομία

Σε αυτά ήλθε να προστεθεί η πανδημία με τα προβλήματα που επέφερε. Το «κλείσιμο» της οικονομίας ήλθε λίγες μέρες μετά την κατάθεση του προϋπολογισμού του κράτους από τον υπουργό Οικονομικών Ρίτσι Σουνάκ.

Το έλλειμμα του φετινού προϋπολογισμού υπολογίζεται στα 270 δισεκατομμύρια λίρες, ενώ ήταν μόλις 55 όταν ανέλαβε ο Σουνάκ το υπουργείο. Η αύξηση ισοδυναμεί με περίπου το 14% του βρετανικού ΑΕΠ, κι είναι η μεγαλύτερη μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Την ίδια ώρα το χρέος έχει εκτιναχθεί στα 2 τρισεκατομμύρια λίρες, κι έχει ξεπεράσει το μέγεθος της οικονομίας του Ηνωμένου Βασιλείου για πρώτη φορά μετά τη δεκαετία του ’60.

shunak-richie-064.jpeg

Ο υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας, Ρίτσι Σουνάκ

Η συζήτηση για τα οικονομικά στη σημερινή περίοδο βλάπτει τους Τόρις, όπως εκτιμούν ανώτατα κομματικά στελέχη. Μετά την προβληματική διαχείριση της υγειονομικής κρίσης και την εγκατάλειψη της παραδοσιακής οικονομικής φυσιογνωμίας του κόμματος, τα αποτελέσματα δεν είναι ενθαρρυντικά: Σε δημοσκόπηση της Παρασκευής, ο ηγέτης των Εργατικών Κιρ Στάρμερ εκτιμάται ότι θα ήταν καλύτερος πρωθυπουργός (37%) από τον Μπόρις Τζόνσον (35%). Στην ίδια δημοσκόπηση που δημοσίευσε ο Observer, οι Συντηρητικοί προηγούνται των Εργατικών κατά μόλις 4%, έναντι ποσοστού 20% με το οποίο κέρδισαν τις εκλογές του φθινοπώρου.

Ο ίδιος ο Γκράχαμ Μπρέιντι, ηγετικό στέλεχος των Συντηρητικών με καθολική αποδοχή, υποστηρίζει δημόσια ότι το να ορίσεις τι είναι το Συντηρητικό Κόμμα αποτελεί «σημαντικό ερώτημα» στις μέρες μας… Πόσο πιο «υπαρξιακά» ερωτήματα να θέσει στον εαυτό της μια πολιτική παράταξη ώστε να θεωρηθεί ότι πάσχει από κρίση ταυτότητας;

Υπάρχει και το "μη σκάτε"

Ωστόσο, υπάρχουν και οι φωνές που καθησυχάζουν. Το κόστος δανεισμού είναι πολύ χαμηλό, οπότε δεν πρέπει η Βρετανία να βιαστεί να απαλλαγεί από το χρέος της, λέει ο Ντέιβιντ Λίτινγκτον, αναπληρωτής πρωθυπουργός επί ηγεσίας Τερέζας Μέι. Επίσης πολλοί στο ίδιο κλίμα, επικαλούνται την προθυμία των πολιτών -όπως αυτή προκύπτει από τις δημοσκοπήσεις- να πληρώσουν για να εκσυγχρονιστεί το σύστημα υγείας.

Κοντολογίς, η τριπλέτα των πολύ σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Βρετανία, δηλαδή η μεγάλη οικονομική ζημιά από την πανδημία, η κοινωνική αναστάτωση από τις διαδηλώσεις των «Black Lives Matter» και το διααινόμενο αδιέξοδο στις συζητήσεις για το Brexit θέτουν επιτακτικά ζητήματα που αφορούν στην πολιτική φυσιογνωμία των Βρετανών Συντηρητικών. Και μείζονες αλλαγές πολιτικής φυσιογνωμίας, όσο διάστημα ένα κόμμα βρίσκεται στην εξουσία, είναι εξαιρετικά δύσκολο να τελεσφορήσουν με επιτυχία…